Kruidenmixen maken is één van die simpele keukengewoontes waar je al snel veel plezier van krijgt. Je bepaalt zelf wat erin gaat, je kunt de smaak aanpassen aan je eigen gerechten en je weet precies hoeveel zout, suiker of scherpe kruiden je gebruikt. Dat maakt zelfgemaakte kruidenmixen niet alleen lekker, maar ook praktisch. Zeker wanneer je vaak kookt, is het handig om een paar potjes met basismengsels klaar te hebben staan.
Het grote voordeel is dat je geen ingewikkelde apparatuur nodig hebt. Met een paar droge kruiden, specerijen, een schoon potje en eventueel een vijzel kom je al een heel eind. Denk aan mengsels voor kip, gehakt, aardappels, groenten, vis, soep of stoofgerechten. Door zelf te mengen, kun je bovendien restjes kruiden opmaken die anders achter in de kast blijven staan.
Begin met droge kruiden en specerijen
Voor een goede kruidenmix gebruik je altijd droge ingrediënten. Verse kruiden bevatten vocht en zijn daardoor niet geschikt om lang in een potje te bewaren. Wil je toch verse kruiden gebruiken, dan kun je ze eerst goed drogen. Dat kan aan de lucht, in een voedseldroger of op lage temperatuur in de oven. Pas wanneer ze echt droog en kruimelig zijn, kun je ze verwerken in een mengsel.
Controleer ook of je kruiden nog voldoende geur hebben. Wrijf een beetje tussen je vingers. Ruik je bijna niets meer, dan zal de smaak in je gerecht ook zwak zijn. Kruiden en specerijen verliezen na verloop van tijd hun kracht, vooral wanneer ze warm, licht of vochtig worden bewaard.
Werk met een smaakbasis
Een goede kruidenmix heeft meestal een duidelijke basis. Voor hartige gerechten kun je denken aan paprikapoeder, knoflookpoeder, uienpoeder, peper, oregano, tijm, komijn of koriander. Voor mediterrane gerechten passen oregano, basilicum, tijm, rozemarijn en knoflook goed bij elkaar. Voor een kruidige gehaktmix kun je paprikapoeder, komijn, koriander, peper, nootmuskaat en een beetje kruidnagel gebruiken.
Begin rustig. Meng liever kleine hoeveelheden, proef en pas daarna aan. Een handige verhouding is 3 delen zachte basiskruiden, 2 delen warme of kruidige specerijen en 1 deel sterke smaakmakers. Sterke smaakmakers zijn bijvoorbeeld chilipoeder, kruidnagel, nootmuskaat, kaneel, venkelzaad of gerookt paprikapoeder. Daar heb je vaak maar weinig van nodig.
Zout apart of erbij?
Veel kant-en-klare kruidenmixen bevatten veel zout. Als je zelf mengt, kun je dat beter sturen. Je kunt zout helemaal weglaten en het pas tijdens het koken toevoegen. Dat is handig, omdat je dan per gerecht kunt bepalen hoeveel zout nodig is. Vooral bij vlees, vis en sauzen is dat prettig.
Wil je toch zout in de mix doen, houd het dan beperkt. Bijvoorbeeld 1 deel zout op 4 of 5 delen kruiden. Schrijf op het etiket dat er zout in zit, zodat je daar tijdens het koken rekening mee houdt.
Mengen en fijner maken
Doe alle kruiden en specerijen in een droge kom en meng ze goed door elkaar. Grove kruiden kun je iets fijner wrijven in een vijzel. Dat zorgt ervoor dat de smaken beter mengen en dat je de kruidenmix gelijkmatiger over je gerecht kunt verdelen. Hele specerijen, zoals komijnzaad, korianderzaad of venkelzaad, kun je eerst kort roosteren in een droge koekenpan. Laat ze daarna volledig afkoelen en maal ze fijn.
Roosteren maakt de smaak dieper en warmer, maar doe dit voorzichtig. Zodra de specerijen sterk gaan geuren, zijn ze meestal klaar. Laat ze niet verbranden, want dan wordt de mix bitter.
Bewaren in schone potjes
Gebruik schone, droge potjes met een goed sluitend deksel. Vul het potje, sluit het direct af en plak er een etiket op met de naam van de mix en de datum. Bewaar kruidenmixen donker, droog en koel, bijvoorbeeld in een keukenkastje dat niet direct naast het fornuis staat.
Zelfgemaakte kruidenmixen blijven vaak 6 tot 12 maanden goed van smaak, afhankelijk van de versheid van de gebruikte kruiden. Ze bederven niet snel wanneer alles goed droog is, maar de geur en smaak worden langzaam minder.
Een paar eenvoudige ideeën
Maak bijvoorbeeld een aardappelmix van paprikapoeder, knoflookpoeder, uienpoeder, rozemarijn, tijm, peper en een beetje zout. Voor kip kun je paprikapoeder, kerriepoeder, knoflookpoeder, komijn, koriander en chilipoeder mengen. Voor groenten werkt een zachte mix van oregano, basilicum, tijm, peterselie, knoflookpoeder en zwarte peper heel goed.
Het belangrijkste is dat je blijft proeven en noteren. Schrijf op welke verhouding je gebruikt, zodat je een geslaagde kruidenmix later precies opnieuw kunt maken. Zo bouw je stap voor stap je eigen voorraad smaakmakers op.
Bron: Wilhelmus Hengstmengel van voedselhoudbaarmaken.nl
